Nguồn cội lịch sử của hai bộ Đại Tạng Kinh Nikāya và A-Hàm

Nguồn cội lịch sử của hai bộ kinh tạng cổ xưa nhất

Trong bài giảng trực tiếp, Cư sĩ Tuấn Hà (Hà Bồ Đề) bắt đầu từ những trăn trở hết sức gần gũi và thực tế của người tìm hiểu đạo. Thay vì dẫn dắt người nghe vào những lý thuyết siêu hình trừu tượng, bài giảng đưa tâm trí người học quay trở về với thực tại, quan sát chính những trải nghiệm và hiện tượng đang diễn ra trong cuộc sống thường nhật.

Sự phân chia bộ phái và hành trình bảo tồn lời Phật

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Siddhattha Gotama) là một nhân vật lịch sử có thật bằng xương bằng thịt, sinh ra tại tiểu quốc Thích Ca (vùng đất nay thuộc Nepal và miền Bắc Ấn Độ). Sau khi từ bỏ đời sống hoàng gia, Ngài đã trải qua 6 năm tầm đạo, tu khổ hạnh và cuối cùng giác ngộ dưới cội Bồ-đề nhờ tự mình khám phá ra quy luật vận hành của thân tâm và quy luật Duyên khởi.

Để lưu truyền những lời chỉ dạy của Ngài cho hậu thế, hai bộ sưu tập kinh điển đồ sộ đã được hình thành:

• Đại Tạng Kinh Nikāya: Thuộc truyền thống Nam truyền (Theravāda), được ghi nhận và lưu giữ bằng ngôn ngữ Pāḷi – một ngôn ngữ có nguồn gốc rất gần với tiếng Māgadhī (tiếng Ma-kiệt-đà) mà Đức Phật đã dùng để thuyết giảng. Nikāya gồm 5 bộ chính: Trường Bộ (Dīgha), Trung Bộ (Majjhima), Tương Ưng Bộ (Saṃyutta), Tăng Chi Bộ (Aṅguttara) và Tiểu Bộ (Khuddaka).
• Đại Tạng Kinh A-Hàm (Āgama): Thuộc truyền thống Bắc truyền, ban đầu được bảo tồn bằng tiếng Phạn (Sanskrit) hoặc các ngôn ngữ Ấn Độ cổ (Prakrit) của các bộ phái Phật giáo nguyên thủy, sau đó được dịch sang chữ Hán từ thế kỷ thứ 4 đến thế kỷ thứ 5. A-Hàm gồm 4 bộ tương ứng: Trường A-Hàm, Trung A-Hàm, Tạp A-Hàm và Tăng Nhất A-Hàm.

Phương pháp quy nạp: Đọc đối chiếu chéo Nikāya và A-Hàm

Một trong những giá trị đặc sắc nhất trong chuỗi bài giảng giải nghĩa kinh tạng của Cư sĩ Tuấn Hà là tinh thần phản biện sắc bén, thẳng thắn bóc tách những ngộ nhận thâm căn cố đế mà nhiều người tu học vẫn vô tình vướng phải:

• Nghĩ rằng Phật pháp là huyền bí, siêu hình: Đức Phật không phải là một vị thần linh ban phước giáng họa, mà là người Thầy dẫn đường vạch ra con đường chấm dứt khổ đau bằng nhận thức đúng đắn và thực hành tỉnh giác.
• Đồng hóa mọi bản kinh đều do Phật thuyết: Kinh điển trải qua nhiều thời kỳ phát triển có sự phân tầng rõ rệt. Chỉ có tầng kinh điển Nikāya và A-Hàm mới lưu giữ gần nhất những lời giảng trực tiếp của Đức Phật lịch sử.
• Đọc kinh chỉ để cầu an, tích phước: Kinh điển là cẩm nang pháp học (Pariyatti) nhằm hướng dẫn thực hành (Paṭipatti) để đạt được kết quả đoạn trừ khổ đau (Paṭivedha), chứ không phải câu thần chú gia trì may mắn.

Mọi lời dạy chân thực của Đức Phật lịch sử đều nhắm đến một mục tiêu duy nhất: giúp con người nhận thức đúng đắn để bớt khổ, thoát khổ, chấm dứt những trói buộc phiền não tự thân chứ không phục vụ cho những cuộc tranh luận chữ nghĩa suông.

Tiếp cận Chánh pháp bằng tinh thần khoa học thực nghiệm

Học Phật là để ứng dụng, để sống an nhiên và vững vàng hơn giữa những biến động của dòng đời. Từ bài học này, người thực hành có thể cụ thể hóa vào nếp sống mỗi ngày qua những định hướng thiết thực:

• Xác lập tâm thế người học Phật trên tinh thần khoa học, khách quan: Đến để mà thấy, suy xét kỹ lưỡng trước khi đặt niềm tin.
• Tập trung nghiên cứu vào hai bộ Đại Tạng Kinh gốc Nikāya và A-Hàm để có Chánh tri kiến vững chắc ngay từ đầu.
• Liên hệ từng lời dạy trong kinh điển với những trải nghiệm thực tế nơi thân và tâm trong đời sống hằng ngày.

Khi Chánh tri kiến đã được thấu suốt, mỗi suy nghĩ, lời nói và hành động đều trở nên nhẹ nhàng, sáng suốt, mở ra sự tự do và thanh thản thực sự ngay trong từng phút giây hiện tại.